Q: Tại sao sau khi thêm bột sắt thì màu đỏ lại nhạt đi?

Bột sắt khử Fe³⁺ thành Fe²⁺ (2Fe³⁺ + Fe = 3Fe²⁺), làm nồng độ c(Fe³⁺) giảm xuống → Q tăng lên lớn hơn K → cân bằng chuyển dịch theo chiều nghịch. (Phương trình / Nguyên lý: 2Fe³⁺ + Fe = 3Fe²⁺) Lưu ý trọng tâm: Điểm dễ nhầm: Tưởng bột sắt trực tiếp khử FeSCN²⁺ — thực chất ion bị tiêu thụ trực tiếp là Fe³⁺ tự do.

Q: Nhỏ 5 giọt NaOH, tại sao dung dịch từ màu da cam lại chuyển sang màu vàng?

Thêm kiềm (OH⁻) trung hòa ion H⁺ làm Q giảm (< K) → cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận: Cr₂O₇²⁻ + H₂O ⇌ 2CrO₄²⁻ + 2H⁺ chuyển dịch theo chiều tạo ra CrO₄²⁻ (màu vàng). (Phương trình / Nguyên lý: Cr₂O₇²⁻ + H₂O ⇌ 2CrO₄²⁻ + 2H⁺) Lưu ý trọng tâm: Ví dụ kinh điển trong SGK minh họa quy tắc "giảm nồng độ chất sản phẩm, cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận".

Q: Tiếp tục nhỏ dung dịch H₂SO₄ vào, tại sao màu vàng lại chuyển ngược về màu da cam?

Thêm acid làm tăng nồng độ c(H⁺), khiến Q tăng (> K) → cân bằng chuyển dịch theo chiều nghịch, dung dịch trở về màu da cam của Cr₂O₇²⁻. (Phương trình / Nguyên lý: Cr₂O₇²⁻ + H₂O ⇌ 2CrO₄²⁻ + 2H⁺) Lưu ý trọng tâm: Cần nắm vững cách xác định chiều chuyển dịch khi thêm kiềm / thêm acid và viết đúng biểu thức tỉ số phản ứng Q.

Q: Đằng sau sự đổi màu, các hạt vi mô đang hoạt động như thế nào?

Trạng thái cân bằng không phải là "các hạt đứng yên", mà là tốc độ chuyển hóa thuận và nghịch bằng nhau; khi điều kiện thay đổi, hai tốc độ không còn bằng nhau làm số lượng hạt biến đổi cho đến khi thiết lập lại Q = K mới. (Phương trình / Nguyên lý: v(thuận) = v(nghịch) (Cân bằng động)) Lưu ý trọng tâm: Thường xuất hiện trong các câu hỏi sơ đồ hạt vi mô: xác định chiều chuyển dịch cân bằng từ sự thay đổi số lượng hạt.

Q: Tại sao khi khảo sát ảnh hưởng của nồng độ, bắt buộc phải đợi nhiệt độ trở về nhiệt độ phòng rồi mới so sánh màu sắc?

Khi nhiệt độ chưa hồi phục về nhiệt độ phòng, màu sắc quan sát được bị trộn lẫn thêm hiệu ứng nhiệt độ làm số đo lệch cao; muốn khảo sát riêng ảnh hưởng của nồng độ thì bắt buộc phải cố định nhiệt độ (nguyên tắc kiểm soát biến số). (Phương trình / Nguyên lý: Cùng thời điểm, cùng nhiệt độ, cùng thể tích mới có thể so sánh) Lưu ý trọng tâm: Dạng bài đánh giá thí nghiệm và phân tích sai số: Chỉ ra thao tác sai và giải thích số đo bị lệch về phía nào.

Q: Khảo sát: Bạn có thể điều chỉnh độ đậm màu đỏ đạt c ≥ 1.00 mmol/L và giữ ổn định không?

Chọn đúng thuốc thử và nhỏ đúng lượng theo SGK (5 giọt FeCl₃ → 1.095 mmol/L), đồng thời dựa vào chỉ số nồng độ c chứ không chỉ ước lượng bằng mắt. (Phương trình / Nguyên lý: Fe³⁺ + 3SCN⁻ ⇌ Fe(SCN)₃) Lưu ý trọng tâm: Dạng bài kết hợp thao tác thực hành bắt buộc và phân tích dữ liệu định lượng.

Q: Khi cho một lượng nhỏ bột sắt vào hệ cân bằng Fe³⁺ / SCN⁻, màu đỏ của dung dịch nhạt đi là do

Đáp án đúng: Bột sắt khử Fe³⁺ thành Fe²⁺ làm giảm nồng độ c(Fe³⁺), cân bằng chuyển dịch theo chiều nghịch. Giải thích: Do xảy ra phản ứng 2Fe³⁺ + Fe = 3Fe²⁺ làm nồng độ c(Fe³⁺) giảm xuống → Q tăng lên lớn hơn K → cân bằng chuyển dịch theo chiều nghịch (mục A3.3).

Question 1

Màu sắc không đổi có phải là phản ứng đã dừng lại không?

Accepted Answer

Cân bằng hóa học là cân bằng động: v(thuận) = v(nghịch) ≠ 0, nồng độ các chất không đổi. "Màu sắc không đổi" không có nghĩa là phản ứng dừng lại; để xác định "chuyển dịch về phía nào" cần so sánh Q với K. (Phương trình / Nguyên lý: Fe³⁺ + 3SCN⁻ ⇌ Fe(SCN)₃) Lưu ý trọng tâm: Trọng tâm ôn tập "Đặc trưng bản chất của trạng thái cân bằng hóa học" — cân bằng động, nồng độ các chất không đổi, v(thuận) = v(nghịch) ≠ 0.

Question 2

Nhỏ thêm 5 giọt FeCl₃, tại sao màu đỏ máu lại đậm hơn?

Accepted Answer

Tại thời điểm vừa thêm chất phản ứng, Q giảm xuống (< K), tốc độ phản ứng thuận lớn hơn phản ứng nghịch nên cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận; khi đạt cân bằng mới thì Q bằng K trở lại. (Phương trình / Nguyên lý: Fe³⁺ + 3SCN⁻ ⇌ Fe(SCN)₃) Lưu ý trọng tâm: Trọng tâm ôn tập "Giải thích hiện tượng màu đỏ đậm lên khi thêm FeCl₃ dựa vào Q và K".

Question 3

Tại sao sau khi thêm bột sắt thì màu đỏ lại nhạt đi?

Accepted Answer

Bột sắt khử Fe³⁺ thành Fe²⁺ (2Fe³⁺ + Fe = 3Fe²⁺), làm nồng độ c(Fe³⁺) giảm xuống → Q tăng lên lớn hơn K → cân bằng chuyển dịch theo chiều nghịch. (Phương trình / Nguyên lý: 2Fe³⁺ + Fe = 3Fe²⁺) Lưu ý trọng tâm: Điểm dễ nhầm: Tưởng bột sắt trực tiếp khử FeSCN²⁺ — thực chất ion bị tiêu thụ trực tiếp là Fe³⁺ tự do.

Question 4

Nhỏ 5 giọt NaOH, tại sao dung dịch từ màu da cam lại chuyển sang màu vàng?

Accepted Answer

Thêm kiềm (OH⁻) trung hòa ion H⁺ làm Q giảm (< K) → cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận: Cr₂O₇²⁻ + H₂O ⇌ 2CrO₄²⁻ + 2H⁺ chuyển dịch theo chiều tạo ra CrO₄²⁻ (màu vàng). (Phương trình / Nguyên lý: Cr₂O₇²⁻ + H₂O ⇌ 2CrO₄²⁻ + 2H⁺) Lưu ý trọng tâm: Ví dụ kinh điển trong SGK minh họa quy tắc "giảm nồng độ chất sản phẩm, cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận".

Question 5

Tiếp tục nhỏ dung dịch H₂SO₄ vào, tại sao màu vàng lại chuyển ngược về màu da cam?

Accepted Answer

Thêm acid làm tăng nồng độ c(H⁺), khiến Q tăng (> K) → cân bằng chuyển dịch theo chiều nghịch, dung dịch trở về màu da cam của Cr₂O₇²⁻. (Phương trình / Nguyên lý: Cr₂O₇²⁻ + H₂O ⇌ 2CrO₄²⁻ + 2H⁺) Lưu ý trọng tâm: Cần nắm vững cách xác định chiều chuyển dịch khi thêm kiềm / thêm acid và viết đúng biểu thức tỉ số phản ứng Q.

Question 6

Cùng một bình cầu khí, tại sao ngâm trong nước nóng màu nâu đỏ đậm lên, còn ngâm trong nước đá màu lại nhạt đi?

Accepted Answer

Phản ứng 2NO₂ (nâu đỏ) ⇌ N₂O₄ (không màu) có chiều thuận tỏa nhiệt (ΔH = −56.9 kJ/mol): nhiệt độ làm thay đổi trực tiếp hằng số K. Khi tăng nhiệt độ thì K giảm → Q > K → chuyển dịch theo chiều nghịch (tạo thêm NO₂, màu nâu đỏ đậm lên); khi hạ nhiệt độ thì K tăng → Q < K → chuyển dịch theo chiều thuận (màu nhạt đi). (Phương trình / Nguyên lý: 2NO₂ ⇌ N₂O₄　ΔH = −56.9 kJ/mol) Lưu ý trọng tâm: Dạng bài suy luận ngược thường gặp: Từ hiện tượng "tăng nhiệt độ màu đậm lên" suy ra chiều thuận là phản ứng tỏa nhiệt (ΔH < 0).

Question 7

Đằng sau sự đổi màu, các hạt vi mô đang hoạt động như thế nào?

Accepted Answer

Trạng thái cân bằng không phải là "các hạt đứng yên", mà là tốc độ chuyển hóa thuận và nghịch bằng nhau; khi điều kiện thay đổi, hai tốc độ không còn bằng nhau làm số lượng hạt biến đổi cho đến khi thiết lập lại Q = K mới. (Phương trình / Nguyên lý: v(thuận) = v(nghịch) (Cân bằng động)) Lưu ý trọng tâm: Thường xuất hiện trong các câu hỏi sơ đồ hạt vi mô: xác định chiều chuyển dịch cân bằng từ sự thay đổi số lượng hạt.

Question 8

Tại sao khi khảo sát ảnh hưởng của nồng độ, bắt buộc phải đợi nhiệt độ trở về nhiệt độ phòng rồi mới so sánh màu sắc?

Accepted Answer

Khi nhiệt độ chưa hồi phục về nhiệt độ phòng, màu sắc quan sát được bị trộn lẫn thêm hiệu ứng nhiệt độ làm số đo lệch cao; muốn khảo sát riêng ảnh hưởng của nồng độ thì bắt buộc phải cố định nhiệt độ (nguyên tắc kiểm soát biến số). (Phương trình / Nguyên lý: Cùng thời điểm, cùng nhiệt độ, cùng thể tích mới có thể so sánh) Lưu ý trọng tâm: Dạng bài đánh giá thí nghiệm và phân tích sai số: Chỉ ra thao tác sai và giải thích số đo bị lệch về phía nào.

Question 9

Khảo sát: Bạn có thể điều chỉnh độ đậm màu đỏ đạt c ≥ 1.00 mmol/L và giữ ổn định không?

Accepted Answer

Chọn đúng thuốc thử và nhỏ đúng lượng theo SGK (5 giọt FeCl₃ → 1.095 mmol/L), đồng thời dựa vào chỉ số nồng độ c chứ không chỉ ước lượng bằng mắt. (Phương trình / Nguyên lý: Fe³⁺ + 3SCN⁻ ⇌ Fe(SCN)₃) Lưu ý trọng tâm: Dạng bài kết hợp thao tác thực hành bắt buộc và phân tích dữ liệu định lượng.

Question 10

Khi cho một lượng nhỏ bột sắt vào hệ cân bằng Fe³⁺ / SCN⁻, màu đỏ của dung dịch nhạt đi là do

Accepted Answer

Đáp án đúng: Bột sắt khử Fe³⁺ thành Fe²⁺ làm giảm nồng độ c(Fe³⁺), cân bằng chuyển dịch theo chiều nghịch. Giải thích: Do xảy ra phản ứng 2Fe³⁺ + Fe = 3Fe²⁺ làm nồng độ c(Fe³⁺) giảm xuống → Q tăng lên lớn hơn K → cân bằng chuyển dịch theo chiều nghịch (mục A3.3).

Question 11

Nhỏ dung dịch NaOH vào dung dịch K₂Cr₂O₇ màu da cam thấy dung dịch chuyển sang màu vàng, điều này chứng tỏ

Accepted Answer

Đáp án đúng: Cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận, nồng độ CrO₄²⁻ tăng lên. Giải thích: Thêm kiềm trung hòa H⁺ làm tỉ số Q = c²(CrO₄²⁻)·c²(H⁺)/c(Cr₂O₇²⁻) giảm xuống nhỏ hơn K → cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận, tạo thêm nhiều ion CrO₄²⁻ màu vàng (mục A3.4).

Question 12

Ngâm bình cầu chứa hỗn hợp khí NO₂ / N₂O₄ vào cốc nước nóng thấy màu nâu đỏ đậm lên, từ đó suy ra

Accepted Answer

Đáp án đúng: Phản ứng thuận (2NO₂ ⇌ N₂O₄) là phản ứng tỏa nhiệt (ΔH < 0). Giải thích: Tăng nhiệt độ làm màu nâu đỏ đậm lên nghĩa là cân bằng chuyển dịch theo chiều nghịch (tạo thêm NO₂); vì khi tăng nhiệt độ cân bằng chuyển dịch theo chiều phản ứng thu nhiệt nên chiều nghịch thu nhiệt, suy ra chiều thuận tỏa nhiệt (ΔH < 0).

Question 13

Trong thí nghiệm nén pít-tông của xi-lanh chứa hệ khí NO₂ / N₂O₄ (làm tăng áp suất và tăng nồng độ), màu sắc hỗn hợp khí trong xi-lanh sẽ

Accepted Answer

Đáp án đúng: Đậm lên ngay lập tức, sau đó nhạt dần đi. Giải thích: Khi đẩy pít-tông vào trong, thể tích giảm làm nồng độ NO₂ tăng vọt ngay lập tức nên màu nâu đỏ đậm lên trước; sau đó cân bằng chuyển dịch theo chiều làm giảm số mol khí (chiều thuận tạo N₂O₄) tiêu thụ bớt NO₂ nên màu nhạt dần đi (nhưng vẫn đậm hơn trước khi nén).

Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cân bằng hóa học — Mô phỏng 3D Tương tác (Hóa học THPT)

Chuỗi bước khám phá và kết luận khoa học (9 bước)