Question 1

Năm dung dịch muối đặt ở đây, tại sao phải dùng máy đo pH đo từng ống một?

Accepted Answer

Dung dịch muối không nhất thiết trung tính: cùng gọi là «muối», nhưng có muối cho môi trường acid, có muối cho môi trường kiềm, phải đo thực nghiệm mới biết chính xác. (Phương trình / Nguyên lý: Dung dịch muối + Nước → Môi trường acid, kiềm hay trung tính?) Lưu ý trọng tâm: Câu hỏi thường gặp: Tại sao dùng máy đo pH phân biệt được tính acid – kiềm của dung dịch muối; giá trị pH bằng trừ logarit thập phân của nồng độ c(H⁺).

Question 2

Đổi sang muối khác thì pH thay đổi ngay — có phải do «nguồn gốc» của muối quyết định không?

Accepted Answer

Dung dịch muối của acid mạnh và base mạnh có môi trường trung tính; muối của acid mạnh và base yếu có môi trường acid; muối của base mạnh và acid yếu có môi trường kiềm. (Phương trình / Nguyên lý: NaCl trung tính · NH₄Cl acid · CH₃COONa kiềm) Lưu ý trọng tâm: Câu hỏi thường gặp: Dự đoán môi trường dung dịch muối; giải thích «Tại sao soda (Na₂CO₃) thường được dùng như một chất kiềm trong đời sống?».

Question 3

NaCl và NH₄Cl đều là muối, tại sao một chất lại trung tính còn một chất lại có tính acid?

Accepted Answer

Ion NH₄⁺ tương tác với nước (nhường H⁺ hoặc kết hợp với OH⁻ của nước) tạo thành chất điện li yếu NH₃·H₂O, làm dịch chuyển cân bằng điện li của nước theo chiều thuận nên c(H⁺) > c(OH⁻). (Phương trình / Nguyên lý: NH₄⁺ + H₂O ⇌ NH₃·H₂O + H⁺) Lưu ý trọng tâm: Câu hỏi giải thích vi mô: Viết phương trình ion thu gọn của phản ứng thủy phân NH₄Cl và giải thích vì sao c(H⁺) > c(OH⁻).

Question 4

Khi thêm nước pha loãng, mức độ thủy phân tăng lên hay giảm đi?

Accepted Answer

Thêm nước pha loãng làm cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận, độ thủy phân tăng lên; nhưng do thể tích dung dịch tăng mạnh nên c(OH⁻) vẫn giảm và tính kiềm yếu đi. (Phương trình / Nguyên lý: CH₃COO⁻ + H₂O ⇌ CH₃COOH + OH⁻) Lưu ý trọng tâm: Câu hỏi thường gặp: Pha loãng làm tăng độ thủy phân nhưng làm giảm nồng độ c(H⁺) (đối với muối có môi trường acid) hoặc giảm c(OH⁻) (đối với muối có môi trường kiềm).

Question 5

Tại sao đun nóng dung dịch soda (Na₂CO₃) lại tẩy sạch dầu mỡ hiệu quả hơn?

Accepted Answer

Phản ứng thủy phân của muối là phản ứng thu nhiệt (ngược với phản ứng trung hòa tỏa nhiệt); đun nóng làm cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận, độ thủy phân và c(OH⁻) đều tăng, giúp dung dịch Na₂CO₃ nóng tẩy sạch dầu mỡ mạnh hơn. (Phương trình / Nguyên lý: CO₃²⁻ + H₂O ⇌ HCO₃⁻ + OH⁻) Lưu ý trọng tâm: Câu hỏi thường gặp: Tại sao tăng nhiệt độ lại thúc đẩy sự thủy phân (vì thủy phân thu nhiệt); tại sao dùng dung dịch Na₂CO₃ nóng để tẩy dầu mỡ.

Question 6

Tại sao dung dịch HCl khá đặc lại kìm hãm được sự thủy phân của ion Fe³⁺?

Accepted Answer

Tăng nồng độ c(H⁺) làm cân bằng thủy phân chuyển dịch theo chiều nghịch, ức chế sự thủy phân của Fe³⁺; do đó trong phòng thí nghiệm khi pha dung dịch FeCl₃ cần hòa tan tinh thể vào dung dịch HCl khá đặc trước rồi mới pha loãng. (Phương trình / Nguyên lý: Fe³⁺ + 3H₂O ⇌ Fe(OH)₃ + 3H⁺) Lưu ý trọng tâm: Câu hỏi thường gặp: Tại sao khi pha chế dung dịch FeCl₃, Fe₂(SO₄)₃ phải hòa tan vào acid tương ứng trước; tác dụng ngược chiều của việc thêm acid đối với hai loại muối.

Question 7

Nước đục chỉ cần thêm chút muối sắt hoặc muối nhôm, nhờ đâu mà trở nên trong vắt?

Accepted Answer

Các muối nhôm và muối sắt tan trong nước thủy phân tạo thành hệ keo Al(OH)₃, Fe(OH)₃ có diện tích bề mặt lớn, hấp phụ các hạt chất bẩn lơ lửng và kéo chúng cùng lắng xuống, chứ không có tác dụng diệt khuẩn. (Phương trình / Nguyên lý: Al³⁺ + 3H₂O ⇌ Al(OH)₃ (keo) + 3H⁺) Lưu ý trọng tâm: Câu hỏi thường gặp: Giải thích cơ chế làm trong nước của phèn nhôm, muối sắt (thủy phân tạo hệ keo hấp phụ chất lơ lửng); giải thích vì sao dung dịch phèn chua có tính acid.

Question 8

Đun sôi dung dịch FeCl₃ tạo màu nâu đỏ, nhưng tại sao cô cạn dung dịch đó lại không thu được FeCl₃ khan?

Accepted Answer

Đun nóng thúc đẩy sự thủy phân, đồng thời HCl bay hơi liên tục theo hơi nước kéo cân bằng dịch chuyển hoàn toàn sang phải tạo Fe(OH)₃, nung tiếp tạo Fe₂O₃; vì vậy cô cạn và nung dung dịch FeCl₃ không thu được FeCl₃ khan. (Phương trình / Nguyên lý: Fe³⁺ + 3H₂O ⇌ Fe(OH)₃ + 3H⁺ (HCl bay hơi làm cân bằng dịch chuyển hoàn toàn sang phải)) Lưu ý trọng tâm: Câu hỏi thường gặp: Sản phẩm thu được khi cô cạn và nung nóng dung dịch AlCl₃, FeCl₃; tại sao không thu được muối khan bằng cách cô cạn thông thường.

Question 9

Khảo hạch: Hãy pha chế dung dịch FeCl₃ 0.010 mol/L đúng quy trình chuẩn

Accepted Answer

Khảo hạch tổng kết: Phối hợp đồng thời 3 yếu tố «hòa tan trong dung dịch HCl khá đặc, pha loãng đúng nồng độ và không đun nóng» mới kìm hãm được độ thủy phân dưới 10 %. (Phương trình / Nguyên lý: Fe³⁺ + 3H₂O ⇌ Fe(OH)₃ + 3H⁺) Lưu ý trọng tâm: Cấu trúc trả lời điểm tối đa: Hòa tan vào acid HCl để ức chế thủy phân + giữ ở nhiệt độ thường + pha đến đúng nồng độ.

Question 10

Trong các dung dịch dưới đây, dung dịch nào có môi trường acid do sự thủy phân của muối?

Accepted Answer

Đáp án đúng: Dung dịch NH₄Cl. Giải thích: Ion NH₄⁺ thủy phân tạo ra NH₃·H₂O và H⁺ nên dung dịch có tính acid; CH₃COOH là acid chứ không phải muối; Na₂SO₄ không bị thủy phân (môi trường trung tính); còn NaHCO₃ thủy phân cho môi trường kiềm yếu.

Question 11

Khi dùng dung dịch Na₂CO₃ để tẩy rửa dầu mỡ, việc đun nóng giúp tăng hiệu quả làm sạch vì

Accepted Answer

Đáp án đúng: Tăng nhiệt độ thúc đẩy sự thủy phân của CO₃²⁻, làm tăng nồng độ c(OH⁻). Giải thích: Phản ứng thủy phân của muối thu nhiệt, tăng nhiệt độ làm cân bằng CO₃²⁻ + H₂O ⇌ HCO₃⁻ + OH⁻ dịch chuyển sang phải, c(OH⁻) tăng lên giúp thủy phân dầu mỡ mạnh hơn (trong bài: Na₂CO₃ 0.100 mol/L tăng từ 4.5×10⁻³ ở 25 ℃ lên 3.7×10⁻² ở 100 ℃).

Question 12

Khi thêm nước pha loãng dung dịch CH₃COONa 0.100 mol/L thành 0.010 mol/L, nhận định nào sau đây là đúng?

Accepted Answer

Đáp án đúng: Độ thủy phân tăng, nhưng nồng độ c(OH⁻) giảm. Giải thích: Pha loãng làm cân bằng thủy phân chuyển dịch sang phải, độ thủy phân tăng từ 0.0076 % lên 0.024 %; nhưng do thể tích dung dịch tăng gấp 10 lần nên c(OH⁻) giảm từ 7.6×10⁻⁶ xuống 2.4×10⁻⁶ mol/L, tính kiềm yếu đi.

Question 13

Khi pha chế dung dịch FeCl₃ trong phòng thí nghiệm, người ta thường hòa tan tinh thể FeCl₃ vào dung dịch HCl khá đặc trước rồi mới pha loãng bằng nước nhằm mục đích

Accepted Answer

Đáp án đúng: Tăng c(H⁺) để ức chế sự thủy phân của Fe³⁺. Giải thích: H⁺ là sản phẩm trong cân bằng thủy phân của Fe³⁺; tăng c(H⁺) làm cân bằng chuyển dịch sang trái, ức chế thủy phân và ngăn dung dịch bị đục. Trong mô phỏng: FeCl₃ 0.010 mol/L khi thêm HCl tới 0.060 mol/L thì độ thủy phân giảm từ 54 % xuống 9.4 %.

Sự thủy phân của muối và ứng dụng — Mô phỏng 3D Tương tác (Hóa học THPT)

Chuỗi bước khám phá và kết luận khoa học (9 bước)